Gent door de jaren...
een mix van heden en verleden...
Nieuws
Geschiedenis: Sarma... een stukje geschiedenis
Oudere Gentenaars herinneren zich vast nog de reeks grootwarenhuizen die je tussen Veldstraat en Korenmarkt aantrof : Innovation, Grand Bazar, Nopri, Priba, Sarma ...
Waar vandaag Hema gehuisvest is, zat vroeger Sarma, afkorting voor “Société anonyme pour la revente d’articles de masse” of in de volksmond “Société anonyme pour la récupération de marchandises anciennes“. In 2001 trekt Hema in de gebouwen van oud Sarma, terwijl Sarma in vereffening gaat. De vereffening van Sarma wordt op 1 september 2004 gesloten. Eind van het verhaal, maar voor ons een gelegenheid om een stukje Sarmageschiedenis op te rakelen.
Verbouwing
De Gentenaars vinden in augustus 1960 een nieuw blad in hun brievenbus, de Sarma “Echo”, aangekondigd als een “tweemaandelijks tijdschrift - journal bimensuel”. Wat hierna volgt heb ik onder andere gepuurd uit dit blad
In een eerste nummer wil de directeur nog wel eens in de pen klimmen. De heer C. de Chestret, directeur van Sarma-Korenmarkt, memoreert op de cover dat ze sedert februari 1959 met verbouwingswerken bezig zijn, maar voegt er aan toe dat er uit de “reusachtige bouwwerf te voorschijn zou komen .. het grootste en ongetwijfeld het modernste en schoonste grootwarenhuis van Europa”. Gentenaars, die Molière aanhingen, konden dat toen ook nog in het frans mee volgen : « Sarma-Marché aux Grains est le plus grand magasin à rayons multiples d’Europe, le plus moderne et le plus beau ». Zijn belangrijkste mededeling gold dat op donderdag, 18 augustus 1960, « het magazijn » opnieuw openging. “Onthoudt die datum” raadt de “dienstwillige” directeur zijn klanten aan, “zoals voor ons, zal het ook voor U een feestdag worden”.
Op datzelfde eerste blad van de Sarma Echo, “Orgaan voor Nationale Ekonomie/ Organe de l’économie nationale” schrijven de reclamejongers dat op elke bladzijde verrassingen wachten. En terecht, op de eerste bladzijde al. Hoewel het een tweemaandelijks tijdschrift is, zoals in de kop vermeld wordt, zal “hij om de veertien dagen in Uwe brievenbus terechtkomen. Hij brengt U vreugde want het is zijn doel om U werkelijke besparingen mogelijk te maken”. Pas vanaf het septembernummer nr 3 hebben ze door dat het een veertiendaags tijdschrift is en werd de kop aangepast.
In het toen ook al drukke historische centrum van de stad begin jaren 60, wordt de Sarma onder handen genomen zonder de verkoop volledig te onderbreken, wat heel wat technische problemen met zich gebracht zal hebben. De 250.000 werkuren die de verbouwing vergde, verliepen evenwel zonder één ernstig arbeidsongeval.
Prof. Gerard De Leye (1) , architect, tekende de plannen, samen met prof. F. Riessauw, raadgevend ingenieur. De uitvoering was in handen van de Ondernemingen Van Eeghem uit Brugge, geleid door de hr Herman, directeur. Voor de Sarma werden de werken van nabij opgevolgd door de heer Baudemprez, directeur Technische Diensten.
De buitengevels werden deels in XVIIe eeuwse stijl heropgebouwd. Het andere gedeelte kreeg een “modern” uitzicht. Er werden 190 pijlers van 100 ton ingeheid om de constructie te dragen. De overspanning van de vele dwarsbalken bedroeg 13,90 m en moest een last van 11,5 ton per strekkende meter dragen. De versieringen van de trapgevels wogen ieder 2.000 kg. Men gebruikte hijskranen van 30 m hoogte.
Er werd 3.000 m³ gewapend beton gegoten, 420 ton balken en nog eens 400 ton zacht staal gebruikt voor het geraamte. De versieringen werden uitgewerkt door de hr Honhon van Cie Européenne d’Esthétique fonctionnelle. De toonbanken, ontworpen door de eigen diensten van de Sarma, werden geleverd door de Etablissementen De Jonkheer uit Brussel.
De sierstenen die verwerkt werden in de gevel kwam uit Poitou (F). De harde Franse steen werd in ruwe blokken van 2 tot 10 ton naar Maffle vervoerd. In deze kleine gemeente in de buurt van Ath (He) verzaagde de Carrières Gain de blokken met gediamanteerde cirkelzagen van 2,5 m diameter. Het fijnere werk werd overgenomen door steenhouwers. Elke vaas in de gevel vergde 10 dagen werk.
In de snack-bar, rôtisserie, viswinkel, restaurant en op andere plaatsen werden opmerkelijke kunstceramieken tegels geplaatst. Deze werden vervaardigd in de “Manufactuur van Kunstceramiek” in Brussel, geleid door de gebroeders Albert en Raymond Prévinaire.
Modern
De invloed van de overgewaaide Amerikaanse verkoopstechnieken maakte ook hiet opgeld. Op de eerste verdieping is er een “Music-Bar”. Bij de opening wordt druk reclame gemaakt niet alleen voor de jongste 45 T plaat van Paul Anka (66 fr) en voor “I’m sorry” (60 fr), maar ook voor symfonische muziek, opera, operette, folkore. Op het gelijkvloers kon je met kapotte schoenen terecht in de “Shoe-bar” : “Alles wordt onder uw ogen gedaan. Tegen onklopbare prijzen: een nieuwe rubberzool voor dames, 45 fr, een rubberhiel voor heren, 35 fr. “
Op de eerste verdieping bevond zich een self-service restaurant “Floralia” met 230 plaatsen en een terras met 60 zitplaatsen. Dagschotel tegen 25 fr. Voor 46 fr kon je toen een Russisch ei, rosbief, jonge erwtjes en worteltjes, frietjes, bier, en een chocolade soes krijgen, bediening inbegrepen want gratis. Voor studenten was er een goedkoop menu à 20 fr. Midden in de zaal stond een fontein waar men gratis een fris glas water kon tappen. Openingstijden: 9u voor het ontbijt, 11u. voor het middagmaal en van 15 tot 18 u. voor gebak en ijs.
Opening
De openingsverkoop van 18/8/1960 was bijzonder : al naar het artikel konden de eerste, de eerste vijf, tien enz kopers het betrokken artikel tegen 1 frank krijgen. Zo kon de eerste koper van een tafelkoelkast, “Arosa”, het ding mee naar huis nemen voor 1 fr ipv de normale 4.590 fr.
De dag voordien, woensdag 17 augustus 1960, werd iedereen al op deze opening attent gemaakt bij middel van de Blijde Intrede van Assepoester in een koets die alle wijken aandeed. Het feest werd afgesloten met een fakkeloptocht.
’s Anderdaags volgde de monstertoeloop voor de opening en de speciale “1-frank” verkoop, die opgeluisterd werd door een fanfare met 85 muzikanten en majoretten.
Op zaterdag 20 augustus was er om 21.30 u. een groots vuurwerk op de Korenmakt, afgeschoten door de Gebroeders Van Cleemput, de officiële vuurwerkmakers van Expo 58.
Voorgeschiedenis
Een van de oprichters van Sarma NV is Jean Van Gijsel (° 1885 – Meise, 25/4/1956). Hij liep school in Mechelen en trad vervolgens in dienst van de Belgische Spoorwegen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij in le Havre in dienst van de Belgische regering die er zich had teruggetrokken. Daar maakte hij kennis met de wereld van de distributie, waar hij na de oorlog een belangrijke rol in zou gaan spelen.
Sarma NV werd in 1928 opgericht. Hij werd er in juni 1929 gedelegeerd bestuurder/oprichter van. Dank zij hem slaagde de onderneming erin de zware economische depressie van de jaren 30 te overleven. Het bedrijf gebruikte het klassieke systeem van verkoop tegen eenheidsprijs. Doordat meer de nadruk werg gelegd op een lage prijs dan op kwaliteit, verwierf het al snel een minder gunstige naam, nl “Société anonyme pour la récupération de marchandises anciennes“. In 1931 kwam Sarma zeer zwaar onder druk te staan, maar slaagde erin vanaf 1933 opnieuw op koers te geraken. Het voorbeeld van Sarma, dreef de aandeelhouders van “Innovation” en “Bon Marché” er toe om hun rond 1929 opgerichte eenheidsprijzenwarenhuizen, m.n. “Société anonyme belge des Magasins Prixunic et Uniprix (Enkelprijs)” en “ Société anonyme des Magasins Priba (Laagprijs)”, te laten fusioneren in februari 1934 tot “Société anonyme belge des Magasins Prisunic, Uniprix et Priba (Enkelprijs)”. Op die manier bleven twee grote eenheidsprijzenwarenhuizen over op de vooravond van de tweede Wereldoorlog. De oudere grote warenhuizen kregen het dan ook moeilijk omdat ze te veel aandacht aan luxe en modegrillen hadden besteed. Van Gijsel was ook de grondlegger van andere grote distributiebedrijven als Sarma Congo, Grands Magasins de la Bourse, Nopri en Groothuis (2).
( bron : Baudhuin Fernand, Histoire économique de la Belgique, 1914-1939, pp 310 en idem, 1945-1956, pp 201-203, Bruxelles, Bruylant, 1944, 1958)
Noten:
(1) Professor Gerard De Leye , tekende oa de Home Boudewijn , Harelbekestraat Gent , bouwjaar 1961-66 studentenhome in torengebouw met 448 kamers: zie ook A>
(2) Baudhuin Fernand, Histoire économique de la Belgique, 1914-1939, pp 310 en idem, 1945-1956, pp 201-203, Bruxelles, Bruylant, 1944, 1958)
De Gentenaars vinden in augustus 1960 een nieuw blad in hun brievenbus, de Sarma “Echo”, aangekondigd als een “tweemaandelijks tijdschrift - journal bimensuel”. Wat hierna volgt heb ik onder andere gepuurd uit dit blad
In een eerste nummer wil de directeur nog wel eens in de pen klimmen. De heer C. de Chestret, directeur van Sarma-Korenmarkt, memoreert op de cover dat ze sedert februari 1959 met verbouwingswerken bezig zijn, maar voegt er aan toe dat er uit de “reusachtige bouwwerf te voorschijn zou komen .. het grootste en ongetwijfeld het modernste en schoonste grootwarenhuis van Europa”. Gentenaars, die Molière aanhingen, konden dat toen ook nog in het frans mee volgen : « Sarma-Marché aux Grains est le plus grand magasin à rayons multiples d’Europe, le plus moderne et le plus beau ». Zijn belangrijkste mededeling gold dat op donderdag, 18 augustus 1960, « het magazijn » opnieuw openging. “Onthoudt die datum” raadt de “dienstwillige” directeur zijn klanten aan, “zoals voor ons, zal het ook voor U een feestdag worden”.
Op datzelfde eerste blad van de Sarma Echo, “Orgaan voor Nationale Ekonomie/ Organe de l’économie nationale” schrijven de reclamejongers dat op elke bladzijde verrassingen wachten. En terecht, op de eerste bladzijde al. Hoewel het een tweemaandelijks tijdschrift is, zoals in de kop vermeld wordt, zal “hij om de veertien dagen in Uwe brievenbus terechtkomen. Hij brengt U vreugde want het is zijn doel om U werkelijke besparingen mogelijk te maken”. Pas vanaf het septembernummer nr 3 hebben ze door dat het een veertiendaags tijdschrift is en werd de kop aangepast.
In het toen ook al drukke historische centrum van de stad begin jaren 60, wordt de Sarma onder handen genomen zonder de verkoop volledig te onderbreken, wat heel wat technische problemen met zich gebracht zal hebben. De 250.000 werkuren die de verbouwing vergde, verliepen evenwel zonder één ernstig arbeidsongeval.
Prof. Gerard De Leye (1) , architect, tekende de plannen, samen met prof. F. Riessauw, raadgevend ingenieur. De uitvoering was in handen van de Ondernemingen Van Eeghem uit Brugge, geleid door de hr Herman, directeur. Voor de Sarma werden de werken van nabij opgevolgd door de heer Baudemprez, directeur Technische Diensten.
De buitengevels werden deels in XVIIe eeuwse stijl heropgebouwd. Het andere gedeelte kreeg een “modern” uitzicht. Er werden 190 pijlers van 100 ton ingeheid om de constructie te dragen. De overspanning van de vele dwarsbalken bedroeg 13,90 m en moest een last van 11,5 ton per strekkende meter dragen. De versieringen van de trapgevels wogen ieder 2.000 kg. Men gebruikte hijskranen van 30 m hoogte.
Er werd 3.000 m³ gewapend beton gegoten, 420 ton balken en nog eens 400 ton zacht staal gebruikt voor het geraamte. De versieringen werden uitgewerkt door de hr Honhon van Cie Européenne d’Esthétique fonctionnelle. De toonbanken, ontworpen door de eigen diensten van de Sarma, werden geleverd door de Etablissementen De Jonkheer uit Brussel.
De sierstenen die verwerkt werden in de gevel kwam uit Poitou (F). De harde Franse steen werd in ruwe blokken van 2 tot 10 ton naar Maffle vervoerd. In deze kleine gemeente in de buurt van Ath (He) verzaagde de Carrières Gain de blokken met gediamanteerde cirkelzagen van 2,5 m diameter. Het fijnere werk werd overgenomen door steenhouwers. Elke vaas in de gevel vergde 10 dagen werk.
In de snack-bar, rôtisserie, viswinkel, restaurant en op andere plaatsen werden opmerkelijke kunstceramieken tegels geplaatst. Deze werden vervaardigd in de “Manufactuur van Kunstceramiek” in Brussel, geleid door de gebroeders Albert en Raymond Prévinaire.
Modern
De invloed van de overgewaaide Amerikaanse verkoopstechnieken maakte ook hiet opgeld. Op de eerste verdieping is er een “Music-Bar”. Bij de opening wordt druk reclame gemaakt niet alleen voor de jongste 45 T plaat van Paul Anka (66 fr) en voor “I’m sorry” (60 fr), maar ook voor symfonische muziek, opera, operette, folkore. Op het gelijkvloers kon je met kapotte schoenen terecht in de “Shoe-bar” : “Alles wordt onder uw ogen gedaan. Tegen onklopbare prijzen: een nieuwe rubberzool voor dames, 45 fr, een rubberhiel voor heren, 35 fr. “
Op de eerste verdieping bevond zich een self-service restaurant “Floralia” met 230 plaatsen en een terras met 60 zitplaatsen. Dagschotel tegen 25 fr. Voor 46 fr kon je toen een Russisch ei, rosbief, jonge erwtjes en worteltjes, frietjes, bier, en een chocolade soes krijgen, bediening inbegrepen want gratis. Voor studenten was er een goedkoop menu à 20 fr. Midden in de zaal stond een fontein waar men gratis een fris glas water kon tappen. Openingstijden: 9u voor het ontbijt, 11u. voor het middagmaal en van 15 tot 18 u. voor gebak en ijs.
Opening
De openingsverkoop van 18/8/1960 was bijzonder : al naar het artikel konden de eerste, de eerste vijf, tien enz kopers het betrokken artikel tegen 1 frank krijgen. Zo kon de eerste koper van een tafelkoelkast, “Arosa”, het ding mee naar huis nemen voor 1 fr ipv de normale 4.590 fr.
De dag voordien, woensdag 17 augustus 1960, werd iedereen al op deze opening attent gemaakt bij middel van de Blijde Intrede van Assepoester in een koets die alle wijken aandeed. Het feest werd afgesloten met een fakkeloptocht.
’s Anderdaags volgde de monstertoeloop voor de opening en de speciale “1-frank” verkoop, die opgeluisterd werd door een fanfare met 85 muzikanten en majoretten.
Op zaterdag 20 augustus was er om 21.30 u. een groots vuurwerk op de Korenmakt, afgeschoten door de Gebroeders Van Cleemput, de officiële vuurwerkmakers van Expo 58.
Voorgeschiedenis
Een van de oprichters van Sarma NV is Jean Van Gijsel (° 1885 – Meise, 25/4/1956). Hij liep school in Mechelen en trad vervolgens in dienst van de Belgische Spoorwegen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij in le Havre in dienst van de Belgische regering die er zich had teruggetrokken. Daar maakte hij kennis met de wereld van de distributie, waar hij na de oorlog een belangrijke rol in zou gaan spelen.
Sarma NV werd in 1928 opgericht. Hij werd er in juni 1929 gedelegeerd bestuurder/oprichter van. Dank zij hem slaagde de onderneming erin de zware economische depressie van de jaren 30 te overleven. Het bedrijf gebruikte het klassieke systeem van verkoop tegen eenheidsprijs. Doordat meer de nadruk werg gelegd op een lage prijs dan op kwaliteit, verwierf het al snel een minder gunstige naam, nl “Société anonyme pour la récupération de marchandises anciennes“. In 1931 kwam Sarma zeer zwaar onder druk te staan, maar slaagde erin vanaf 1933 opnieuw op koers te geraken. Het voorbeeld van Sarma, dreef de aandeelhouders van “Innovation” en “Bon Marché” er toe om hun rond 1929 opgerichte eenheidsprijzenwarenhuizen, m.n. “Société anonyme belge des Magasins Prixunic et Uniprix (Enkelprijs)” en “ Société anonyme des Magasins Priba (Laagprijs)”, te laten fusioneren in februari 1934 tot “Société anonyme belge des Magasins Prisunic, Uniprix et Priba (Enkelprijs)”. Op die manier bleven twee grote eenheidsprijzenwarenhuizen over op de vooravond van de tweede Wereldoorlog. De oudere grote warenhuizen kregen het dan ook moeilijk omdat ze te veel aandacht aan luxe en modegrillen hadden besteed. Van Gijsel was ook de grondlegger van andere grote distributiebedrijven als Sarma Congo, Grands Magasins de la Bourse, Nopri en Groothuis (2).
( bron : Baudhuin Fernand, Histoire économique de la Belgique, 1914-1939, pp 310 en idem, 1945-1956, pp 201-203, Bruxelles, Bruylant, 1944, 1958)
Noten:
(1) Professor Gerard De Leye , tekende oa de Home Boudewijn , Harelbekestraat Gent , bouwjaar 1961-66 studentenhome in torengebouw met 448 kamers: zie ook A>
(2) Baudhuin Fernand, Histoire économique de la Belgique, 1914-1939, pp 310 en idem, 1945-1956, pp 201-203, Bruxelles, Bruylant, 1944, 1958)